ANTALYA FOLKLÖR


Döşemealtı HALISI

ANTALYA
İLÇELERİ
TARİHİ YAPITLAR
SİT ALANLARI
DOĞAL GÜZELLİKLERİ
YEMEKLERİ
FOTO GALERİ
FOLKLÖR

Antalya Merkez : Şehir merkezinde çarıkçılık, semercilik, nalbantçılık, halıcılık, iğne oyacılığı,
bakırcılık, demircilik, bıçakçılık el sanatları ile karşılaşmaktayız. Bu el sanatlarıyla uğraşan birkaç
usta olmasına karşın ekonomik koşullar, yaşlılıkları ve çırak yetiştirememeleri bu el sanatlarının
yavaş yavaş kaybolmasına neden olmaktadır. Merkez köylerinden Döşemealtı düzlüğünde bulunan
başta Kovanlık Köyü olmak üzere Aşağıoba, Ekşili, Killik, Yağca, Çığlık gibi köylerde “Döşemealtı
Halısı” adı verilen yörenin en karakteristik halısı dokunmaktadır. Varsak Köyü’nde çuval, torba,
heybe dokumacılığı, Bademağacı Köyü’nde; Oyacılık ve üzerlik yapımı, Akkoç Köyü’nde; Kolan,
çarpana dokuma, çuval, heybe ve halı dokumacılığı yanısıra birçok köyde de çorap ve oyalıcıkla
karşılaşılmaktadır. Alanya İlçesi : Kale’de şal dokumacılığı, ipek dokumacılığı ve yazmacılık;
Akdam, Çakallar, Belen, Şıhlar, Aliefendi ve Demirtaş bucağında ala çuval, kıl çuval, sili, cicim
dokuma, kilim dokumacılığı, İshaklı’da da kısmen halıcılık görülmektedir. Akseki İlçesi : Çimi Köyü
‘nde semercilik; Bademli Köyü’nde ağaç kaşık, kepçe, senit (ekmek tablası) , oklava, havan ve
benzeri ağaç işleri; Ardıçpınar, Gümüşdamla, Çimi, Güçlüköy, Ürünlü, Değirmenlik, Süleymaniye
köylerinde kilim, heybe, ala çuval, kolan, çul dokuma; Akseki Merkezinde bez dokumacılığı,
Ardıçpınar, Gümüşdamla, Süleymaniye köylerinde iç gömlek, dizlik, cepken, üç etek, peşkir, para
kesesi, iğne oyası gibi el sanatlarının yapıldığı görülmektedir. Sinanhoca, Kepez, Kepezbeleni
köylerinde de kısmen halıcılık yapılmaktadır. Gündoğmuş İlçesi : Akyarı Köyü’nde halıcılık,
Karadere ve Bayır köyleriyle İlçe merkezinde bez gömlek dokumacılığı, Köprülü Köyü’nde yün ceket
ve pantolon ( Depme Kumaş), keçe ve kepenek, Ümitli Köyü’nde kilim, heybe ve kıl çuval dokuması
yapılmaktadır. Gazipaşa İlçesi : İlçe merkezinde bakırcılık, şal kuşak ve iç gömlek
dokumacılığı,kilim tezgahı, çıkrık ve çark yapımı, Beyrebucak Köyü’nde keçe yapımı, Küçüklü
Köyü’nde kilim, kıl çuval, kolan dokumaları,Sugözü, Karatepe köylerinde yayık yapımı ve ağaç işleri,
Şakirler Köyü’de şal kuşak dokumacılığı, Esenpınar Köyü’nde semer, deve havudu ve diğer ağaç
işlerinin yapıldığı görülmektedir. İbradı İlçesi : İlçe merkezi ve bazı köylerde kilim dokumacılığı,
Ormana beldesinde kalamuk örtü dokumacılığı görülmektedir. Manavgat İlçesi : Zerk Köyü’nde
zerk (yörük) kemençesi, kapı kilitleri (ağaç), Sırtköy ve Yaylaalan köylerinde kilim ve iç gömlek
dokumacılığı görülmektedir. Serik İlçesi : Deniztepesi, Töngüçlü, Tekke köyleri ile Gebiz
beldesinde kilim, ala çuval, kolan, çarpana, heybe ve çul dokuma, Cumalı Köyü’nde bıçakçılık ve
kilim dokumacılığı, Hasdümen, Alacami, Haskızılören, Eskiyörük, Kozyatağı köylerinde yine ala
çuval, çul ve kilim dokumaları ile iç gömlek dokumacılığı yapıldığı görülmektedir. Kaş İlçesi :
Yeşilbarak ve Yaylakılıç köylerinde barak kilim dokumaları, Davazlar Köyü’nde kaşıkçılık, Sütleğen,
Çayköy, Üzümlü köylerinde ağaç işleri, Yuvacık ve Kasaba köylerinde ipek dokumacılığı
görülmektedir. Korkuteli İlçesi : Büyükköy ve Küçükköy’de kilim dokumacılığı, Başpınar Köyü’nde
kara çadır yapımı ve çul dokumacılığı, Bozova ve Yelten köylerinde toprak testi, Esenyurt, Kargın,
Köseler köylerinde çuval dokumacılığı ve çorap örme işi görülmektedir. Yazır, Esenyurt ve bazı
köylerinde sipsi, düdük, kaval yapımına kısmen raslanmaktadır. Elmalı İlçesi : Merkezde el yapımı
kahve değirmeni, saraçlık, bakırcılık, leblebi yapımı, Yuva, İslamlar, Söğle ve Geçmen köylerinde
ala çuval, çorap, yün potur, kolan dokuma ve birkaç köyde de kısmen iç gömlek dokumacılığı ve
iğne oyası yapıldığı görülmektedir. Finike İlçesi : Hasyurt ve Turunçova beldelerinde kilim, heybe,
çuval, yün çorap ve kolan dokumaları görülmektedir. Kumluca İlçesi : Kuzca Köyü’nde bıçak
yapımı, Dereköy, Yazır, İncircik, Erentepe köylerinde de kızılihram, ala çuval, küçük kilim dokuma,
Çavuş Köyü’nde hasır işleri ve birçok köyde de boncuk ve iğne oyaları yapıldığı görülmektedir.
Sonuçta görüldüğü üzere hem çeşitlilik hem de nitelik yönünden geniş bir sunum olanağı tanıyan
Antalya el sanatlarımızın önemli sorunların yanı sıra yaşayabildiğini görmek büyük bir mutluluk.
Ancak her türlü etkileşime açık çağın teknolojik, toplumsal ve ekonomik gelişmesine paralel
günden güne yok olan bu kültürel değerlerimize sahip çıkmak, yarınlara taşımak zorunluluğu ve
sorumluluğu bulunmaktadır. Bunun için; – El sanatlarının bugünkü durumunu saptamak, derlemek
ve araştırmak ile ilgili projeleri bir an önce gündeme almak gerekmektedir. – Tespit edilen el
sanatlarının korunması, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için planlı ve programlı çalışılması
gerekmektedir. – Turizme dönük olarak el sanatlarının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması amaçlı el
sanatları üretim merkezlerinin bir an önce açılarak, ülkemiz ekonomisine katkısı sağlanmalıdır. –
Tespit ettiğimiz bazı köylerin üretim ve tüketim ilişkilerini tamamen dokuma sanatı üzerine kurarak
“dokumacı köylüler ve köyler” yaratmak gerekliliği el sanatlarımızın geleceği açısından son derece
önemli bir proje olacaktır. Yerel Belediyeler ve Özel İdarelerin yaratacakları fonlarla bölgemizde
açık hava müzesi projesinin bir an önce gündeme alınarak özellikle bölgemizin tanıtımı için
değerlendirilmesi gereken bir olanak olduğu düşüncesindeyiz.
Kadın Giysileri
1- BAŞA GİYİLENLER:
FES: Kırmızı veya bordo renkli depme keçeden konik biçimli, başa giyilen bir parçadır.(Foto-1)
ÇAŞ:Fese benzer olup başa giyilen (Fes yerine) keçeli kasnaktır.Üzerine Elbi adı verilen pul
işlemeli kırmızı veya yeşil tül örtülür. Üst kısmı yapma çiçeklerle süslüdür. Elbi örtüldükten sonra
görülen alın kısmı boncukla bezenmiş uç kısmında bir veya iki sıra altın, gümüş para dizisi olan bir
çeşit başlıktır.
PARA ÇELGİ(Alınlık):Bordo fes üzerine veya fes biçimindeki keçe üzerine altın ve gümüş paralarla
bezenmiş etrafı renkli poşu veya yazmalarla bağlanmış(çelinmiş)bir başlıktır.
BONCUKLU ÇELGİ: Para çelgi gibi fes veya keçe biçimindeki başlığın alın kısmı boncukla
bezenmiş, yalnızca uç kısmında bir veya iki dizi para dizilmiş bir başlıktır.
NEZGEP: Fese benzer olup, sakak adı verilen bir parçayla çene altından geçirilerek fes yerine
başa giyilir.Arka kısmı biraz daha uzuncadır.Tepesi gümüş olabilir ve alın kısmını süsleyen altın-
gümüş para bulunur.Yine gümüş paralardan oluşmuş yanlardan nezgebe tutturulmuş gıdıklık ile
süslenmiştir
TERLİK(TELLİK):Renkli kadife kumaştan yapılmış olup sakak adı verilen parça ile çene altından
başa geçirilmiştir. Alt kısmı, giyenin ekonomik durumuna göre iki-üç sıra altın-gümüş para dizisi ile
süslenmiştir
PULLU YAZMA:Kare biçimindeki yazmanın etrafı pullarla işlenerek başlık üzerine örtülerek
kullanılan bir örtüdür..
OYALI YAZMA: Kare biçimindeki yazma, kenarına yöresel motiflerle işlenmiş boncuk veya iğne
oyası ile bu adı alır ve başlık üzerinde kullanılan bir örtüdür.
KOZALIYAZMA: İğne oyası motifli, ancak çiçekleri biraz irice ve kolalı oya olan yazmadır. başlığın
en üstüne kullanılan parçadır.
ELBİ: Çaş ve boncuklu çelginin üzerine örtülen, üzeri pullarla işlenmiş, kırmızı veya yeşil renkli gelin
başı örtüsüdür
DASTAR: Yazmanın Korkuteli ve Elmalı yöresindeki adıdır. Bilinen kalıp baskı motifli, renkli
başörtüsüdür.

Erkek Giysileri
1-BASA GİYİLENLER
FES: Kırmızı veya bordo renkli depme keçeden konik biçimli, başa giyilen parçadır.
POŞU: Fes üzerine, renkli ipek ince bir dokuma olarak sarılan kumaştır.Kare biçiminde uçları
püsküllüdür.
İÇLİK (Göynek-mintan): Alaca renkli dikine çizgili, hakim yakalı, önü kapalı, dokuma kumaştan
yapılmaktadır, ön üstten üç veya beş düğme açık olabilir. Göyneğin kolları uzun olup, kol ağızları
düğmelidir. Mintan; yakası hakim yaka, sol yandan düğmeli, kolları uzun olup, kol ağızları
düğmelidir. Alacalı veya pamuklu kumaştan yapılan göyneklerdir.
CAMADAN (iç yeleği): Çuha kumaştan kolsuz yelek biçiminde yapılmış olup, önü ve arka yüzü
yöresel motiflerle siyah kaytanla işlenmiştir. Ancak önü verev kesimli olup, düğmelerle bağlanmıştır.
KEBE (cepken): Yörede daha çok açık mavi veya mavi renkli çuha kumaştan yapılan önü açık bel
hizasında uzun kollu bir üst giysisidir. Kenarları ve kol ağızları siyah kaytan işlemeli olup, ön ve arka
yüzlerle, kol üstleri yöresel motiflerle siyah kaytanla işlemelidir.
ÇAĞŞIR (şalvar): Çağşır keçi kılından dokunmuş kumaştan yapılmış ve uçkurla bele bağlanan ağı
geniş diz üstünde kalan, ayak bileklerine kadar uzanan bir giysi parçasıdır. Çağşır içerisi astarlı
olur.
MENEVREK: Çağşır biçiminde olup, depme yün kumaştan dikilmiştir. Bölgemizde daha ziyade
Burdur’da kullanılmakla birlikte, çalışmalarımızda, Akseki-İbradı tarafında da nadiren kullanıldığı
ifade edilmiştir.
ŞAL KUŞAK: Renkli yün iplerden dokunan yaklaşık olarak 1X1 metre ebatlarında olan bir giysi
paçasıdır. Bele sarılarak kullanılır. Uçları püsküllü olup, üçgen olarak kullanılır.
TRABLUS KUŞAK: El tezgahlarında dokunmuş renkli keten ve ipek karışımı dokuma kumaştan
yapılmış bir çeşit kuşaktır. Yöremizde Alanya kuşağı adıyla da kullanılmaktadır. 2-3 metre
uzunluğunda 15-20 cm. eninde koltuk altında başlayarak kalça üstüne kadar sarılarak
kullanılmaktadır. Bu kuşak kullanıldığında şal kuşak kullanılmaz.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s