ŞANLIURFA DOĞAL GÜZELLİKLERİ


balıklıgöl

ŞANLIURFA
İLÇELERİ
TARİHİ YAPITLAR
SİT ALANLARI
DOĞAL GÜZELLİKLERİ
YEMEKLERİ
FOTO GALERİ
FOLKLÖR

Büyük Göl Ve Küçük Göl

Şanlıurfa Bozova ilçesinde bulunan bu göllerin çevresi sebze ve meyve ağaçları ile kaplıdır. Buradaki göller ilçe sakinlerinin mesire yeri olup göllerde çeşitli balıklar yaşamaktadır.

Halil-ür Rahman Gölü

Şanlıurfa il merkezinde Gölbaşı Mahallesi’nde bulunan göl 150 m. uzunluğunda, 30 m. genişliğindedir. Bu göl ile ilgili olarak Hz. İbrahim’in ateşe atıldığı yer ile ilgili bir efsane bulunmaktadır. Yanındaki Aynı Zeliha gölü ve çevresindeki Rizvaniye (Rıdvaniye) Camisi, medresesi, Halil-ür Rahman Camisi, medresesi ve diğer tarihi yapıları ile Şanlıurfa’nın önemli bir turizm merkezidir. Ayrıca bu iki göl içerisinde bulunan ve kutsal sayılan balıkları ile ün yapmıştır.

İbrahim Peygamber devrin zalim hükümdarı Nemrut ve halkının taptığı putlarla mücadele etmiş, onları kırıp parçalamıştır. Bu arada tek tanrı inanışını savunmuştur. Bunun üzerine Nemrut tarafından bugünkü kalenin bulunduğu tepeden ateşe atılmıştır. Bu sırada Allah tarafından ateşe “Ey ateş, İbrahim’e karşı serin ve selamet ol” emri verilmiştir. Bu buyruk üzerine, ateş suya odunlar da balığa dönüşür. Hz. İbrahim bir gül bahçesinin içersine sağ olarak düşmüştür. Hz. İbrahim’in düştüğü yer Halil-ür Rahman gölüdür. Söylentiye göre Nemrut’un kızı Zeliha da İbrahim’e inandığından kendisini onun peşinden ateşe atmıştır. Zeliha’nın düştüğü yerde de Ayn Zeliha Gölü oluşmuştur. Her iki göldeki balıklar halk tarafından kutsal kabul edilerek yenilmemekte ve korunmaktadır.

Aligör suyu

Şanlıurfa Suruç ilçesinde, Suruç Ovasında, Pınarbaşı yöresindeki derenin çevresi yöre sakinleri tarafından mesire yeri olarak kullanılmaktadır.

Ayn Zeliha Gölü

Şanlıurfa il merkezinde Gölbaşında bulunan bu göl Halil-ür Rahman gölü ile aynı efsaneyi paylaşmaktadır. Söylentiye göre Nemrut’un kızı Zeliha da İbrahim’e inandığından kendisini onun peşinden ateşe atmıştır. Zeliha’nın düştüğü yerde de Ayn Zeliha Gölü oluşmuştur.

Bu göldeki balıklar halk tarafından kutsal kabul edilerek yenilmemekte ve korunmaktadır.

Gölün uzunluğu 50 m. eni ise 30 m., derinliği de 1-4 m.dir. Yer altı suları ile beslenen gölün suyu tatlı olup, içerisinde kutsal sayılan 15-40 cm boyunda balıklar yaşamaktadır .
Atatürk Barajı Gölü

Türkiye’de sulama ve hidroelektrik üretimi için şimdiye kadar yapılmış en büyük barajın sularını toplayan gölün toplam depolama kapasitesi 48.7×106 M3′tür. Drenaj havzası 92.338 Km2′dir. Alanı yaklaşık 817 km.dir.

Fırat Nehri sularından oluşan gölden sulama amaçlı yararlanılmaktadır. Göl içerisinde balıkçılık yapılmakta ve GAP Şenliği kapsamında her yıl su sporları yarışmaları düzenlenmektedir. Ulaşım feribotlarla yapılmaktadır. Atatürk Baraj Gölü yapılırken 1 ilçe 34 köy 85 mezra su altında kalmıştır

Karaköprü Mesire Yeri

Şanlıurfa il merkezine 5 km uzaklıkta bulunan Karaköprü Köyü’nün yamaçlarındaki ağaçlık alanlar ve buradaki suyun çevresinden mesire yeri olarak yararlanılmaktadır. Bu alanlar söğüt, kavak, nar ve dut ağaçları ile kaplıdır.

Direkli Mesire Yeri

Şanlıurfa’nın kuzeybatısında bulunan Direkli Suyu çevresi ilin önemli dinlenme ve mesire yerlerinden birisidir. Yeraltı sularının bulunduğu bu alandaki sularının şifalı olduğuna inanılmıştır. Ayrıca mesire yerinin çevresi ağaçlıktır.

Dağlar

Şanlıurfa il toprakları dağlık ve platolardan oluşan bir arazi yapısı göstermektedir. İl topraklarının %22’si dağlarla kaplıdır. İlin kuzeyini kaplayan dağların yükseklikleri çok azdır. Güneydoğu Toroslarının orta kesiminin güney eteklerinde geniş düzlükler içerisinde yer almaktadır. Kuzey-güney doğrultusundaki bu dağların yükseklikleri güneye doğru azalmaktadır. Güney kesiminde de geniş ovalar yer almaktadır. İl sınırları içerisindeki başlıca dağlar Karacadağ, Tektek Dağları, Susuz Dağlar, Germuş Dağları, Nemrut Dağları ve Arat Dağıdır.

Karacadağ

Şanlıurfa’nın kuzeydoğu kesiminde, sönmüş bir volkan olan bu dağ, 1938 m. yüksekliği ile ilin en yüksek noktasıdır. Sönmüş bir yanardağ oluşundan ötürü de yapısı bazalttır. Jeolojik dönemlerde Karacadağ’dan püsküren lavlar çok geniş bir alana yayılmıştır. Dağ sırasının üzerinde birçok tepeler vardır. Ayrıca buradan kaynaklanan sular uzun ve derin vadilerle Fırat Nehrine katılmaktadır. Karacadağ’da kış aylarında kayak yapılmaktadır.

Tektek Dağları

Tektek Dağları, Harran’la Viranşehir ovaları arasında kuzeyden güneye doğru uzanan kıvrım dağlarıdır. Kuzey güney doğrultusunda uzanan geniş kıvrımlı bir dağ sırasını oluşturmaktadır. Güneye doğru gittikçe azalan yükseltileri Aktepe’de 449.m.dir. En önemli tepeleri Sıfır Tepe, Kırık Tepe, Hellohello Tepesi, Hacco Tepesi, Cinas Tepesi ve Toklu Tepedir. Genel olarak basık bir plato görümünde olup yumuşak kalkerli bir yapıya sahiptir.

Takırtukur Dağları

Karacadağ’ın güney batısında yer alan bu dağlar kalkerli bir yapıya sahiptir. Çevresine hâkim bir konumda olan dağların en yüksek noktası 1.222 m.dir.

Yılanlı Dağ

Takırtukur Dağlarının batısında, Viranşehir’in güneydoğusunda yer almaktadır.

Susuz Dağları

Tektek Dağlarının kuzey batısında yer alan bu dağlar oldukça geniş bir kütle görünümündedir. En yüksek noktası 801 metredir. Bu dağlarda su kaynağı olmadığından ötürü Susuz Dağlar ismini almıştır.

Germuş Dağları

İl merkezinin kuzeyinde bulunan ve bir yay çizen bu dağların yüksekliği 771 m.ye kadar çıkmaktadır. Kalkerli bir yapısı vardır. Buradaki kalker tabakaları zamanla sertleşmiş olduğundan taşlarından yararlanılmaktadır. Dağlarda zengin su kaynakları bulunmaktadır. Bu su kaynaklarının yakınında Germuş Köyü kurulmuştur. Bitki örtüsü bakımından da oldukça fakirdir.

Nemrut Dağları

Şanlıurfa’nın güneyinde yer alan Nemrut Dağları bir süre sonra Tilki Dağları ismini almaktadır. Bu dağ sırası Suriye’ye kadar uzanmaktadır. Çevresine göre oldukça yüksek bir tepenin zirvesinde, sarp, geniş, düz bir kayalıktır. Buraya halk arasında Nemrut’un Tahtı ismi verilmiştir. Yapısı kalkerdir. En büyük yükseltisi 800 m.dir.

Şebeke Dağları

Şanlıurfa-Suruç arasında uzanan oldukça yüksek görünümlü olup, en yüksek yerinde 750 m.ye ulaşmaktadır. Kalkerli bir yapısı vardır, doğal bitki örtüsünden de yoksundur. Bu dağların arasında Şebeke Deresi ve tarihi Şebeke Köprüsü yer almaktadır. Bu dağlarda 11 Nisan 1920 tarihinde Şanlıurfa’nın kurtuluş mücadelesi verilmiştir.

Arat Dağları

Birecik-Suruç yolu üzerinde bulunan Fırat Nehri’nin yanında kıvrımlı bir sıra halindedir. En yüksek yerinde 840 m. ulaşmaktadır. Yumuşak kalkerden oluşmuştur.

Şanlıurfa’da bu dağlardan başka Beş Mağara Dağları, Cudi Dağı, Direkli Tepeleri, Kaşmer Dağı, Korçik Dağı, Sakızlı Dağı, Molla Ömer Dağı, Kalkan Dağı, Nohutçuk Dağı, Külaplı Tepesi bulunmaktadır.

Akarsular

Şanlıurfa akarsu yönünden zengin değildir. Fırat Nehri dışında akışı düzenli olan akarsuyu hemen hemen yok gibidir. Bulunanlar ise yalnızca kaynadıkları noktalarda verimli olmaktadır. Bunların çoğu da sel suları niteliğindedir.

Fırat Nehri

Şanlıurfa il topraklarına Siverek ilçesinin Dağbaşı yöresinde giren Fırat Nehri güneybatıya doğru akarak Adıyaman-Şanlıurfa il sınırını oluşturur. Buradan da Göksu’yu sularına katarak Gaziantep il topraklarına girer. Güney kesiminde de Birecik’in batısından Suriye topraklarına girer. Fırat Nehri’nin il topraklarında uzunluğu 270 km.dir. Doğu Anadolu ve Güneydoğu Toroslar’daki karların erimesiyle su seviyesi yükselir. Bununla beraber il toprakları içerisinde akışı oldukça düzensizdir.

Cülap Suyu

Şanlıurfa’nın kuzey doğusunda Diphisar ve Gürpınar köyleri arasında doğan Cülap Suyu güneye doğru akarak iki küçük dere ile birleşir. Daha sonra da Harran’ın kuzeyinden geçen Belih çayını da alarak Fırat’a dökülür. İl toprakları içerisinde uzunluğu 60 km.dir.

Karakoyun Deresi

Urfa il sınırları içerisinde batı-doğu doğrultusunda, kış ve bahar aylarında akmaktadır. İçersinde bulunduğu vadi kalker oluşumlardır.

Cavşak Suyu

Şanlıurfa il merkezinin kuzeybatısındaki Cavşak Köyü yakınlarından kaynayan bu su küçük derelerle beslenir. Güney ve doğuya doğru eğikli bir yamaçtan akarak doğuya yönelir. Sonra da Bamya Suyu ile birleşir.

Belih Suyu

Şanlıurfa Harran ilçesinin güneyinde, Akçakale ve Aynelarus yakınlarında doğan bu Tektet Dağlarından kaynaklanan sular ile birleşir. Suriye sınırını geçtikten sonra Fırat Nehrine katılır.

Habur Suyu

Şanlıurfa’nın en önemli akarsularından olan Habur suyu Viranşehir7in kuzeydoğusunda Karacadağ eteklerinde doğar. Bundan sonra iki kol halinde güneydoğuya yönelir ve Zerka ile Çağçağ çaylarını da sularına katar. Fırat nehrinin önemli kollarından olup uzunluğu 350 km.dir.

Zengeçur Çayı

Karacadağ eteklerinden doğan bu su Fak köyü yakınlarındadır. Karacadağ’ın kuzey eteklerinden kaynaklanan derelerle birleşerek batıya doğru akar. Gâvur Tepesi güneyinde Geldik Çayı ile birleşir ve bundan sonra da Zengeçur ismini alır. Derin bir vadi içerisinden akarak Kazo Köyü yakınlarında Fırat Nehrine karışır.

Ovaları

Şanlıurfa, Güneydoğu Toroslar’ın güneyinden başlayarak, eski kara kütlesi olan S.Arabistan platformunun kuzeyi arasında bulunmaktadır. Yani tarihte Mezopotamya diye bilinen alanın kuzeyini oluşturmaktadır. İl toprakları düzlüklerin egemen olduğu bir topografik özellik gösterir.

Şanlıurfa’da yurdumuzun önemli tarım sahalarını oluşturan ovalar bulunmaktadır. Bunlar batıdan doğuya doğru Suruç, Harran, Viranşehir ve Ceylanpınar Ovası’dır. Ayrıca Halfeti, Hilvan ve Bozova Ovaları da önemlidir.

Harran Ovası

Şanlıurfa’nın en önemli ovalarından birisi olan Harran Ovası’nın ortalama yüksekliği 375 m’ genişliği de 150.000 hektardır. Harran Ovası Şanlıurfa’nın yükseltisi en az olan ovasıdır. Doğusunda Viranşehir Ovası, batısında Suruç Ovası bulunmaktadır. Toprakları kırmızı renkte yeni alivüyal toprak ile örtülüdür. Demir-oksit toprağa bu rengi vermiştir.

Suruç Ovası

Şanlıurfa Suruç ilçesindeki Suruç Ovası, Harran Ovasının batısında yer alır. Ova hafif dalgalı ve engebelidir. Yüzölçümü 710 km2’dir.Harran Ovası gibi bu ovada kırmızı renktedir. Toprak tabakasının kalınlığı 50-100 cm. arasında değişir. İlin verimli ovalarının başında gelmektedir.

Viranşehir Ovası

Şanlıurfa’nın en büyük ovası olup 1.200 km2’lik bir alanı kaplamaktadır. Dalgalı ve engebeli bir görünümü vardır. Karacadağ ile Tektek Dağları arasında geniş bir alanı kaplamaktadır. Ova güneye doğru alçalır ve burada Ceylanpınar Devlet Üretme Çiftlikleri bulunmaktadır. Alivüyal topraklarla örtülü olup temeli kalkerli bir yapı gösterir.

Halfeti Ovası

Şanlıurfa Halfeti ilçesinde, Fırat nehri kenarında uzanmaktadır. Ova az yükseklikte tepelerle çevrilmiştir.

Bozova Ovası

Şanlıurfa Bozova ilçesinde bulunan ovanın kuzeyinden Fırat nehri geçmektedir. Arazi konumlu olarak az engebeli bir yapıya sahiptir.

Hilvan Ovası

Şanlıurfa Hilvan ilçesinde genelde düz bir arazi yapısı göstermesine karşılık yer yer engebelere de rastlanmaktadır. Bu ovanın da rengi demir içerdiğinden ötürü kırmızı renktedir. Jeolojik yapısında kalker ve karstik oluşumlar bulunmaktadır. İlin verimli ovalarındandır.

Siverek Ovası

Şanlıurfa Siverek ilçesinde bulunan bu ova Karacadağ’dan püsküren lavlarla kaplı olup yer yer dalgalı bir arazi konumundadır. Jeolojik yapısındaki bazalttan ötürü siyah taşlı alanları bulunmaktadır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s